math800 έγραψε: Κυρ Αύγ 11, 2024 9:44 pm
Μου φαίνεται σχετικό , οπότε θα το ρωτήσω εδω: Στη Γ λύκείου αποδεικνύουμε σε δύο γραμμές , με παραγώγους, την πολύ βασική ανισότητα

, από την οποία προκύπτει (ένας από τους τρόπους είναι αυτός) η επίσης απλή

, θέτοντας στην πρώτη όπου

το

. Θα μπορούσαμε ίσως να απόδείξουμε την πρώτη ανισότητα στην άλγεβρα της Β λυκείου; Δεδομένου βέβαια ότι η εν λόγω δικαιολογείται γραφικά.
Επειδή στη Β Λυκείου ο αριθμός

δεν ορίζεται αυστηρά,
θα ακολουθήσει μια στοιχειώδης απόδειξη, σχεδόν με Β Λυκείου, του ακόλουθου:
Υπάρχει μοναδικός πραγματικός αριθμός
τέτοιος ώστε να αληθεύει η ανισότητα
για κάθε
(*)
με το ίσον να ισχύει για

Λέμε "στοιχειώδης"
γιατί (τυπικά) δεν θα έχει ούτε ίχνος απειροστικού λογισμού και

Λέμε "σχεδόν" γιατί χρησιμοποιούνται στοιχειώδη μεν αποτελέσματα που όμως δεν διδάσκονται τρεχόντως στη Β Λυκείου.
Συγκεκριμένα χρησιμοποιούνται:

η ανισότητα Bernoulli με εκθέτη θετικό ακέραιο

για

και
(BIN) ο τύπος του διωνύμου

η ανισότητα Bernoulli με πραγματικό εκθέτη μεγαλύτερο ή ίσο της μονάδας

για

και
https://vixra.org/pdf/1205.0068v2.pdf
που πρέπει να τονίσουμε ότι μπορεί να αποδειχθεί στοιχειωδώς
χωρίς απειροστικό λογισμό, αρκεί να έχουμε διαθέσιμη την ιδιότητα του ελαχίστου άνω φράγματος των πραγματικών αριθμών και την εκθετική συνάρτηση που μπορεί να κατασκευαστεί επίσης
χωρίς απειροστικό λογισμό λαμβάνοντας υπ' όψιν επίσης την ιδιότητα του ελαχίστου άνω φράγματος
viewtopic.php?f=61&t=76248
Για την εκδοχή κάποιος να έχει επιφυλάξεις για το πως συνδυάζεται το "στοιχειώδες" και η "ιδιότητα του ελαχίστου άνω φράγματος",
θα υπενθυμίσουμε ότι χωρίς την τελευταία δεν μπορούμε να μιλάμε για πραγματικούς αριθμούς.
Επίσης στα πλαίσια των σχολικών μαθηματικών είναι αποδείξιμη η ιδιότητα του ελαχίστου άνω φράγματος.
viewtopic.php?f=61&t=76214
Τέλος χρησιμοποιείται και λίγη ορολογία ακολουθιών όχι επειδή είναι απαραίτητο, αλλά για να γίνει λιγότερο περιφραστική η απόδειξη.
ΑΠΟΔΕΙΞΗ
Ας θυμηθούμε ότι
το βιβλίο της Άλγεβρας της Β' Λυκείου στο πέμπτο κεφάλαιο αναφέρει:
"
Παρατηρούμε ότι, καθώς το
αυξάνει, αυξάνει και το
και προσεγγίζει έναν ορισμένο πραγματικό αριθμό."
Σε αυστηρή γλώσσα, η ακολουθία

είναι αύξουσα και συγκλίνει σε κάποιον πραγματικό αριθμό.
Για να είναι στοιχειώδης η προσέγγισή μας,
πρέπει να παρακάμψουμε την έννοια του ορίου.
Από αυτά που αναφέρει το βιβλίο θα λάβουμε υπ' όψιν τα εξής στοιχειωδώς αποδείξιμα (με ευρέως γνωστές αποδείξεις) αποτελέσματα:

η

είναι γνησίως αύξουσα

η

είναι άνωθεν φραγμένη
Το πρώτο προκύπτει μεταξύ άλλων με εφαρμογή της
ανισότητας Bernoulli με θετικό ακέραιο εκθέτη
https://math.stackexchange.com/question ... ing#704506
Το δεύτερο προκύπτει με τον
τύπο του διωνύμου με τον οποίο βρίσκει κανείς ότι

για κάθε
https://math.stackexchange.com/question ... nded-above
Με παρόμοιο τρόπο βρίσκουμε ότι η ακολουθία

είναι γνησίως αύξουσα
ενώ το γεγονός ότι είναι άνωθεν φραγμένη είναι προφανές.
Ισοδύναμα η

,

είναι γνησίως φθίνουσα και κάτωθεν φραγμένη από θετικούς αριθμούς.
Παρατηρούμε επίσης ότι ισχύει

για κάθε
οπότε αν

έπεται
ήτοι όλοι οι αριθμοί

βρίσκονται στα δεξιά των

(οι

είναι άνω φράγματα της
και οι

είναι κάτω φράγματα της

)
Περίπτωση #1 
Για οποιοδήποτε άνω φράγμα

της

έχουμε

για κάθε

οπότε

Διαλέγοντας

τέτοιο ώστε
(
δεν του φαίνεται, όμως σε αυτό το σημείο ανεπίσημα μεν, ουσιαστικά δε, παίρνουμε όριο!! 
)
και εφαρμόζοντας την ανισότητα Bernoulli για πραγματικό εκθέτη
μεγαλύτερο ή ίσο της μονάδας στο δεύτερο μέλος της προτελευταίας λαμβάνουμε
Περίπτωση #2 
Για οποιοδήποτε θετικό κάτω φράγμα

της
(το

θα είναι άνω φράγμα της

)
θα έχουμε

για κάθε

οπότε
Διαλέγοντας

τέτοιο ώστε

και εφαρμόζοντας την ανισότητα Bernoulli για πραγματικό εκθέτη
μεγαλύτερο ή ίσο της μονάδας λαμβάνουμε
Παρατηρούμε λοιπόν ότι για κάθε αριθμό
που έχει τις εξής ιδιότητες, δηλαδή είναι:
και άνω φράγμα της 
και κάτω φράγμα της 
θα πρέπει να ισχύει
για
και για
να ισχύει το ίσον.
Οπότε το ζητούμενο είναι να εξετάσουμε αν υπάρχουν αριθμοί

που να ικανοποιούν αμφότερες αυτές τις δύο ιδιότητες!
Κατ' αρχάς ας δούμε που θα μπορούσαν να βρίσκονται αυτοί οι αριθμοί στην ευθεία των αριθμών.
Οι αριθμοί

, αν υπάρχουν, θα βρίσκονται μετά τις κόκκινες τελείες στην επόμενη διάταξη

και πριν τις πράσινες τελείες στην επόμενη διάταξη
Ας συμβολίσουμε το σύνολο των πραγματικών αριθμών της πρώτης διάταξης

και της δεύτερης
Οι ζητούμενοι αριθμοί θα βρίσκονται "μεταξύ" των

,

σχηματίζοντας ένα σύνολο

τέτοιο ώστε το σύνολο των πραγματικών αριθμών να γράφεται
Θα αποδείξουμε ότι το

έχει το πολύ ένα στοιχείο
Έστω λοιπόν

με

Για κάθε

έχουμε

Επειδή ισχύει

θα έχουμε

οπότε

για κάθε φυσικό αριθμό
Η μόνη εκδοχή ώστε η τελευταία ανισότητα να μην οδηγεί σε άτοπο είναι να ισχύει
Κατά συνέπεια το

περιέχει το πολύ ένα στοιχείο.

η εκδοχή

απορρίπτεται με το εξής σκεπτικό. Οι πραγματικοί αριθμοί θεωρούμε ότι σχηματίζουν μια ευθεία χωρίς κενά και διακοπές που εκτείνεται απεριόριστα και προς τις δύο κατευθύνσεις. As υποθέσουμε ότι από αυτήν την ευθεία αφαιρούμε ένα οποιοδήποτε σημείο της, έστω το

. Το σημειοσύνολο που προκύπτει τότε, η ευθεία με μια οπή που σχηματίστηκε κατά την αφαίρεση του

, γράφεται ως ένωση διαστημάτων που έχει την ίδια μορφή με την ένωση

που ορίζουν οι ενώσεις διαστημάτων

,

(δείτε το επισυνημμένο σχήμα). Με άλλα λόγια η εκδοχή

σημαίνει ότι υπάρχει μια οπή στην ευθεία των πραγματικών αριθμών. Όμως κάτι τέτοιο δεχόμαστε πως δεν ισχύει. Κατ' ανάγκην λοιπόν καταλήγουμε στην εναλλακτική περίπτωση.

Αφ' ού λοιπόν το

είναι μη κενό, θα περιέχει ακριβώς ένα στοιχείο. Ας το συμβολίσουμε με

. Αυτό το στοιχείο χαρακτηρίζεται από την εξής ιδιότητα:
είναι ο μοναδικός αριθμός για τον οποίο θα ισχύει η ανισότητα
για κάθε πραγματικό αριθμό
με το ίσον να ισχύει για
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Για να αποδείξουμε τυπικά ότι το

είναι μη κενό, πρέπει να επικαλεστούμε την ιδιότητα του ελαχίστου άνω φράγματος.
Το

είναι ένα μη κενό άνω φραγμένο σύνολο, το

είναι το (μη κενό) σύνολο των άνω φραγμάτων του

. Πρέπει συνεπώς να έχει ελάχιστο στοιχείο

. Επειδή αυτό δεν μπορεί να ανήκει στο

αφού η

είναι γνησίως φθίνουσα, αναγκαστικά πρέπει

οπότε
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Ας ληφθεί υπ' όψιν πως η παραπάνω απόδειξη γράφτηκε πιο πολύ ως διδακτικό παρά ως αυστηρό επιχείρημα.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Ακολουθώντας το πνεύμα των επισημάνσεων του κυρίου Λάμπρου, η ανισότητα
(*)
σε αντίθεση με τη ζητούμενη του νήματος και τη γενίκευσή της για τυχαία βάση
ήτοι

,
(**)
είναι ένα εκλεπτυσμένο αποτέλεσμα ακριβείας.
Μια επισήμανση που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την ποιοτική διαφορά μεταξύ των δύο ανισότητων είναι η εξής.
Η
(**) αποδεικνυόμενη πρώτα για ρητούς μπορεί να οδηγήσει στην κατασκευή της εκθετικής συνάρτησης και
κατόπιν να αποδείξει τη συνέχεια της στο

,
ενώ η
(*) αποδεικνύει ότι η εκθετική συνάρτηση είναι παραγωγίσιμη στο
https://www.mathematica.gr/forum/viewto ... 71#p108848