Με αφορμή τις εξετάσεις της Α΄ Λυκείου
Δημοσιεύτηκε: Τετ Μαρ 05, 2014 6:30 pm
Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, θεωρώ ότι, κατ' εξοχήν οι μαθηματικοί, έχουμε υπερεκτιμήσει τις τελικές γραπτές εξετάσεις ως μέσο αξιολόγησης και, για πολλούς, ενίσχυσης των μαθηματικών ικανοτήτων των μαθητών. Κατά την ταπεινή μου άποψη, ο βαθμός του τελικού γραπτού ενός μαθητή, εφόσον σχετίζεται με επιβράβευση ή με απόρριψη δεν έχει καμιά μα καμιά αξία από παιδαγωγική σκοπιά. Το μόνο ουσιαστικό που μπορεί να προσφέρει μια γραπτή εξέταση είναι να διερευνήσει την ανάπτυξη κάποιων τομέων της σκέψης και της ικανότητας του μαθητή, εφόσον αυτός γράφει χωρίς άγχος, με σκοπό να του υποδειχθεί τι πρέπει να κάνει για να βελτιωθεί. Α, ναι, μπορεί ακόμη να χρησιμεύσει στον διδάσκοντα να δει τις αδυναμίες της δικής του διδασκαλίας, αλλά και της ποιότητας του διαγωνίσματός του για να τις διορθώσει (πότε;).
Κάθε εξέταση ζωτικής σημασίας για τον εξεταζόμενο των ωθεί να αναπτύξει εκείνες τις "δεξιότητες" που οδηγούν στην επιτυχία. Τέτοιες δεξιότητες μπορεί να σχετίζονται ή να είναι τελείως άσχετες με τους στόχους της διδασκαλίας του μαθήματος. Συνήθως θεωρούμε ότι η επιδίωξη της επιτυχίας ωθεί στην απόκτηση γνώσης και κρίσης. Μάλλον αγνοούμε και άλλες δεξιότητες στις οποίες οι εξετάσεις ωθούν τους μαθητές, από ψυχολογικές (να μαντέψουν τι θα βάλει ο εξεταστής), έως τη δεξιότητα στην αντιγραφή.
Οι τελικές εξετάσεις, όπως είναι θεσπισμένες, και η βαθμολόγησή τους διαστρέφουν την ουσία της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο παράγοντας τύχης γίνεται εξαιρετικά σημαντικός. Σε τι φυσική και ψυχολογική κατάσταση θα είναι ο εξεταζόμενος την ημέρα της εξέτασης, από ποιο κεφάλαιο θα είναι τα δύσκολα ζητήματα, πόσο τυχερός θα είναι να μην κάνει ένα ανόητο λαθάκι στο πρώτο ζήτημα με το οποίο καταπιάστηκε που οδηγεί σε αδιέξοδο και του αυξάνει το άγχος κι ένα σωρό άλλες περιπτώσεις. Μιλάω κυρίως για το μέσο μαθητή. Ούτε για τον επαγγελματία του άριστα ή τη διάνοια ούτε για το άλλο άκρο. Μου έχει τύχει ωστόσο, ακόμη και μερικοί εκπληκτικοί μαθητές να πατώσουν στις εισαγωγικές για διάφορους λόγους.
Τι γίνεται τώρα με την περιβόητη τράπεζα θεμάτων;
1. Ο εκπαιδευτικός χάνει τη δυνατότητα να προσαρμόσει την τελική εξέταση στους στόχους που έθεσε κατά τη διάρκεια της χρονιάς, μετριάζοντας τα προαναφερθέντα προβλήματα.
2. Ο παράγοντας τύχη γίνεται πολύ πιο σημαντικός (ευνόητο νομίζω).
3. Η ψυχολογική πίεση γίνεται αφόρητη για πολλούς μαθητές που δεν έχουν γερά νεύρα.
Θέτω τις πιο πάνω σκέψεις στην κρίση σας και περιμένω τις τοποθετήσεις σας.
Κάθε εξέταση ζωτικής σημασίας για τον εξεταζόμενο των ωθεί να αναπτύξει εκείνες τις "δεξιότητες" που οδηγούν στην επιτυχία. Τέτοιες δεξιότητες μπορεί να σχετίζονται ή να είναι τελείως άσχετες με τους στόχους της διδασκαλίας του μαθήματος. Συνήθως θεωρούμε ότι η επιδίωξη της επιτυχίας ωθεί στην απόκτηση γνώσης και κρίσης. Μάλλον αγνοούμε και άλλες δεξιότητες στις οποίες οι εξετάσεις ωθούν τους μαθητές, από ψυχολογικές (να μαντέψουν τι θα βάλει ο εξεταστής), έως τη δεξιότητα στην αντιγραφή.
Οι τελικές εξετάσεις, όπως είναι θεσπισμένες, και η βαθμολόγησή τους διαστρέφουν την ουσία της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο παράγοντας τύχης γίνεται εξαιρετικά σημαντικός. Σε τι φυσική και ψυχολογική κατάσταση θα είναι ο εξεταζόμενος την ημέρα της εξέτασης, από ποιο κεφάλαιο θα είναι τα δύσκολα ζητήματα, πόσο τυχερός θα είναι να μην κάνει ένα ανόητο λαθάκι στο πρώτο ζήτημα με το οποίο καταπιάστηκε που οδηγεί σε αδιέξοδο και του αυξάνει το άγχος κι ένα σωρό άλλες περιπτώσεις. Μιλάω κυρίως για το μέσο μαθητή. Ούτε για τον επαγγελματία του άριστα ή τη διάνοια ούτε για το άλλο άκρο. Μου έχει τύχει ωστόσο, ακόμη και μερικοί εκπληκτικοί μαθητές να πατώσουν στις εισαγωγικές για διάφορους λόγους.
Τι γίνεται τώρα με την περιβόητη τράπεζα θεμάτων;
1. Ο εκπαιδευτικός χάνει τη δυνατότητα να προσαρμόσει την τελική εξέταση στους στόχους που έθεσε κατά τη διάρκεια της χρονιάς, μετριάζοντας τα προαναφερθέντα προβλήματα.
2. Ο παράγοντας τύχη γίνεται πολύ πιο σημαντικός (ευνόητο νομίζω).
3. Η ψυχολογική πίεση γίνεται αφόρητη για πολλούς μαθητές που δεν έχουν γερά νεύρα.
Θέτω τις πιο πάνω σκέψεις στην κρίση σας και περιμένω τις τοποθετήσεις σας.