Ανοιχτή Μαθηματική Ολυμπιάδα ΦΜΛ 239 2002 (10η/11η τάξη)
Δημοσιεύτηκε: Σάβ Μαρ 09, 2024 5:35 pm
Ανοιχτή Μαθηματική Ολυμπιάδα Φυσικομαθηματικού Λυκείου 239 Αγίας Πετρούπολης
Θέματα των τάξεων 10η και 11η για το έτος 2002.
1. Σε μια ευθεία είναι τοποθετημένο ένα πιόνι. Ο Νίκος και ο Γιώργος παίζουν το εξής παιχνίδι: Ο Νίκος ανακοινώνει αριθμούς, που δεν υπερβαίνουν το
, και ο Γιώργος μετακινεί το πιόνι σε απόσταση, που ανακοίνωσε ο Νίκος, σε οποιαδήποτε κατεύθυνση. Εξάλλου απαγορεύεται δέκα συνεχόμενες φορές να μετακινηθεί το πιόνι προς την ίδια κατεύθυνση. Μπορεί άραγε ο Νίκος να ανακοινώσει τέτοιους αριθμούς, ώστε μετά από κάποια χρονική στιγμή το πιόνι να βρεθεί σε απόσταση μεγαλύτερη του
από την αρχική του θέση; (Σ. Μπέρλοβ)
2. Δυο τρίγωνα έχουν κοινό εγγεγραμμένο και περιγεγραμμένο κύκλο. Οι πλευρές ενός εξ αυτών εφάπτονται του εγγεγραμμένου κύκλου στα σημεία
και του άλλου στα σημεία
. Να αποδείξετε, ότι τα τρίγωνα
και
έχουν κοινό ορθόκεντρο. (Τ. Εμελιάνοβα, Λ. Εμελιάνοβ)
3. Το μη σταθερό με πραγματικούς συντελεστές πολυώνυμο
έχει την ακόλουθη ιδιότητα: για οποιουσδήποτε φυσικούς αριθμούς
και
(μη μηδενικούς) ο αριθμός
, είναι ακέραιος. Να αποδείξετε ότι αυτό το πολυώνυμο διαιρείτε με το
. (Φ. Πετρόβ)
4. Στο τόξο
του περιγεγραμμένου κύκλου του τριγώνου
δίνεται ένα σημείο
. Οι ευθείες
και
τέμνουν την προέκταση των πλευρών
και
στα σημεία
και
αντίστοιχα και η ευθεία
τέμνει την πλευρά
στο σημείο
. Οι ευθείες
και
τέμνουν τις πλευρές
και
στα σημεία
και
αντίστοιχα. Να αποδείξετε ότι η ευθεία
διέρχεται από το σημείο τομής των συμμετροδιάμεσων του τριγώνου
. (Λ. Εμελιάνοβ)
5. Έστω
γράφος χωρίς τρίγωνα, στον οποίο μπορούμε να διαλέξουμε το πολύ
ζεύγη μη γειτονικών ακμών. Να αποδείξετε ότι οι κορυφές του επιδέχονται κανονικό χρωματισμό με
χρώματα. (Β. Ντόλνικοβ, Σ. Μπέρλοβ)
6. Να αποδείξετε ότι για
οι αριθμοί
(
) δίνουν ανά δυο διαφορετικά υπόλοιπα στην διαίρεση με το
. (Ντ. Τζούκιτς)
7. Να αποδείξετε ότι για τους θετικούς αριθμούς
ισχύει η ανισότητα:

. (Α. Χράμπροβ)
8. Να αποδείξετε ότι ένα μη διαχωρίσιμο σύστημα
σφαιρών στον χώρο με ακτίνες
μπορεί να επικαλυφτεί με σφαίρα ακτίνας
. (Φ. Πετρόβ)
Θέματα των τάξεων 10η και 11η για το έτος 2002.
1. Σε μια ευθεία είναι τοποθετημένο ένα πιόνι. Ο Νίκος και ο Γιώργος παίζουν το εξής παιχνίδι: Ο Νίκος ανακοινώνει αριθμούς, που δεν υπερβαίνουν το
, και ο Γιώργος μετακινεί το πιόνι σε απόσταση, που ανακοίνωσε ο Νίκος, σε οποιαδήποτε κατεύθυνση. Εξάλλου απαγορεύεται δέκα συνεχόμενες φορές να μετακινηθεί το πιόνι προς την ίδια κατεύθυνση. Μπορεί άραγε ο Νίκος να ανακοινώσει τέτοιους αριθμούς, ώστε μετά από κάποια χρονική στιγμή το πιόνι να βρεθεί σε απόσταση μεγαλύτερη του
από την αρχική του θέση; (Σ. Μπέρλοβ)2. Δυο τρίγωνα έχουν κοινό εγγεγραμμένο και περιγεγραμμένο κύκλο. Οι πλευρές ενός εξ αυτών εφάπτονται του εγγεγραμμένου κύκλου στα σημεία
και του άλλου στα σημεία
. Να αποδείξετε, ότι τα τρίγωνα
και
έχουν κοινό ορθόκεντρο. (Τ. Εμελιάνοβα, Λ. Εμελιάνοβ)3. Το μη σταθερό με πραγματικούς συντελεστές πολυώνυμο
έχει την ακόλουθη ιδιότητα: για οποιουσδήποτε φυσικούς αριθμούς
και
(μη μηδενικούς) ο αριθμός
, είναι ακέραιος. Να αποδείξετε ότι αυτό το πολυώνυμο διαιρείτε με το
. (Φ. Πετρόβ)4. Στο τόξο
του περιγεγραμμένου κύκλου του τριγώνου
δίνεται ένα σημείο
. Οι ευθείες
και
τέμνουν την προέκταση των πλευρών
και
στα σημεία
και
αντίστοιχα και η ευθεία
τέμνει την πλευρά
στο σημείο
. Οι ευθείες
και
τέμνουν τις πλευρές
και
στα σημεία
και
αντίστοιχα. Να αποδείξετε ότι η ευθεία
διέρχεται από το σημείο τομής των συμμετροδιάμεσων του τριγώνου
. (Λ. Εμελιάνοβ)5. Έστω
γράφος χωρίς τρίγωνα, στον οποίο μπορούμε να διαλέξουμε το πολύ
ζεύγη μη γειτονικών ακμών. Να αποδείξετε ότι οι κορυφές του επιδέχονται κανονικό χρωματισμό με
χρώματα. (Β. Ντόλνικοβ, Σ. Μπέρλοβ)6. Να αποδείξετε ότι για
οι αριθμοί
(
) δίνουν ανά δυο διαφορετικά υπόλοιπα στην διαίρεση με το
. (Ντ. Τζούκιτς)7. Να αποδείξετε ότι για τους θετικούς αριθμούς
ισχύει η ανισότητα:
. (Α. Χράμπροβ)8. Να αποδείξετε ότι ένα μη διαχωρίσιμο σύστημα
σφαιρών στον χώρο με ακτίνες
μπορεί να επικαλυφτεί με σφαίρα ακτίνας
. (Φ. Πετρόβ)
που δεν έχουν κοινή πλευρά ούτε κοινή κορυφή, είναι τοποθετημένα ώστε να αντιστοιχούν οι πλευρές τους κατά σειρά, αλλά και οι κορυφές τους και οι ευθείες
να συντρέχουν, τότε, οι ευθείες που ανήκουν οι αντίστοιχες πλευρές των τριγώνων τέμνονται σε σημεία που βρίσκονται σε ευθεία, και αντιστρόφως».
τα σημεία
ανήκουν στην ίδια
συντρέχουν με τις ευθείες
να είναι οι δύο 
, που ικανοποιούν την συνθήκη
, ισχύει ανισότητα
, η τελευταία και χωρίς την συνθήκη της διάταξης (π.χ. όπως δόθηκε στην ολυμπιάδα της Α. Πετρούπολης). Για αρκετό καιρό απόδειξη για την ανισότητα στην γενική της μορφή δεν είχε εμφανιστεί. Μάλιστα είχε προκύψει η εικασία ότι όπως και στην ανισότητα
, η οποία παρουσιάζεται στην παράγραφο 6 (του εν λόγου άρθρου), πρότεινε το 1999 ο Ντ. Σ. Τσελκάκ. Μετά από ένα χρόνο περίπου ο Σ.Ε. Ρούκσιν ενημέρωσε τον αρθρογράφο (Χραμπρόβ) ότι η ανισότητα μπορεί να εξαχθεί από την ανισότητα Karamata. Αργότερα έγινε γνωστό ότι απόδειξη της Μογγολικής ανισότητας είχε δημοσιοποιηθεί ήδη το 1998 στο βιβλίο των Ν.Μ. Σεντριακιάν και Α.Μ. Αβοιάν "Ανισότητες, Μέθοδοι αποδείξεων, Γερεβάν 1998". Το βιβλίο αυτό λόγω του ότι ήταν γραμμένο στα αρμένικα δεν ήταν ευρέως διαδεδομένο, μέχρι να εμφανιστεί ρωσική μετάφραση.
η ανισότητα ισχύει μόνο για
. Για
ανάγεται στην ανισότητα αριθμητικού - γεωμετρικού μέσου.

(13)
και
. (14)
(15)
στο αριστερό μέλος και με χρήση της ολοκληρωτικής μορφής του λογαρίθμου
(21)
, θεωρούμε
. Το ολοκλήρωμα
αναπαριστά το εμβαδόν, που περικλείεται μεταξύ των κατακόρυφων ευθειών
και
και βρίσκεται μεταξύ της υπερβολής
και του άξονα
. Στο σχήμα τα σκιασμένα με κλίση 135 μοίρες γραμμές εμβαδά τα θεωρούμε με πρόσημο "+" και τα σκιασμένα με 45 μοίρες με πρόσημο "-". Για συντομία το διάστημα
στην πρώτη περίπτωση θα το ονομάσουμε θετικό και στην δεύτερη αρνητικό. ![[y_{1}, x_{1}], [y_{2}, x_{2}], \ldots , [y_{n-2}, x_{n-2}] [y_{1}, x_{1}], [y_{2}, x_{2}], \ldots , [y_{n-2}, x_{n-2}]](/forum/ext/geomar/texintegr/latexrender/pictures/85775fd1e919aa99205e23f56e17b11f.png)
και
. Δηλαδή, εν γένει ο αριθμός των θετικών διαστημάτων είναι ίσος με
.
και
για όλα τα
. Εφόσον η συνάρτηση
είναι γνησίως φθίνουσα, τότε η κίνηση του αρνητικού διαστήματος
αριστερά μόνο αυξάνει το ολοκλήρωμα
, το οποίο το θεωρούμε με πρόσημο "-". Για αυτό με μία τέτοια κίνηση απλά μειώνουμε το αριστερό μέλος της ανισότητας (21). Όταν θα μετακινήσουμε όλα τα αρνητικά διαστήματα δεξιά, τότε αυτά ακριβώς χωρίς επικάλυψει θα χωρέσουν στο θετικό διάστημα
, θα τα τοποθετήσουμε σε αυτό και τα υπόλοιπα θα τα μετακινήσουμε ακόμα πιο αριστερά στο διάστημα
. Εξάλλου, πιθανόν, μπορεί να χρειαστεί ένα από τα αρνητικά διαστήματα να χωριστεί σε δυο κομμάτια. Εφόσον όλα τα αρνητικά διαστήματα βρίσκονται δεξιότερα του
, τότε αρκεί ν ελέγξουμε, ότι το συνολικό μήκος των αρνητικών διαστημάτων που βρίσκονται δεξιότερα του
, δεν είναι μικρότερη από το μήκος του διαστήματος
, σε αυτήν την περίπτωση όλα τα διαστήματα
,
, ...,
, βρίσκονται δεξιότερα του σημείου
(θεωρούμε το μήκος ίσο με μηδέν, αν δεν υπάρχει τέτοιο κομμάτι). Θα δείξουμε, ότι μετακινώντας δεξιά αυτά τα τμήματα, θα μπορέσουμε να επικαλύψουμε το διάστημα 
,
,
,

.
, από όπου
.