Αγαπητέ κ. Αντώνη,
Α.Κυριακόπουλος έγραψε:
....
4) Θα ήθελα όμως να μου πεις πιο λάθος έχω κάνει(όχι ότι δεν κάνω λάθη, όπως σου εξήγησα παραπάνω ) σε αυτά που έχω γράψει σχετικά με το θέμα Δ3. Και με περισσότερη σαφήνεια, έχω γράψει τα εξής:
Α. Ο τύπος της δευτεροβάθμιας εξίσωσης έχει αποδειχθεί και( και επομένως για τους μαθητές) ισχύει μόνο όταν οι συντελεστές α, β και γ (

) είναι δοσμένοι πραγματικοί αριθμοί, ανεξάρτητοι του x.
ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΛΑΘΟΣ;
Το ότι έτσι το έχουν διδαχθεί οι μαθητές δεν είναι ανακριβές, έτσι είναι. (δείτε, όμως, και παρακάτω για το ρόλο του

και του

). 'Οπως οι μαθητές έχουν διδαχθεί τον τύπο της εύρεσης ριζών με διακρίνουσα αρχίζοντας με συμπλήρωση τετραγώνου κ.τ.λ.
Στο συγκεκριμένο πρόβλημα, αν θεωρήσουμε το

δοθέν, δηλ. αν βάλουμε όποια τιμή για το

από το πεδίο ορισμού θέλουμε, προκύπτει μια δευτεροβάθμια εξίσωση με "γνωστούς" συντελεστές και την οποία μπορούμε κάλλιστα να λύσουμε χρησιμοποιώντας τον τύπο με τη διακρίνουσα.
Άλλωστε κι αυτός (ο τύπος) προκύπτει με συμπλήρωση τετραγώνου, παίρνοντας τετραγωνική ρίζα κ.ο.κ. Δεν κάνουμε στην πραγματικότητα τίποτα το διαφορετικό (έως την εύρεση των πιθανών τιμών).
Το ότι το

μπορεί να πάρει άπειρες τιμές, δεν έχει απολύτως καμμιά σημασία. Κάθε φορά η "διαδικασία" είναι η ίδια. Δηλ., το ότι η εξίσωση
δίνει τις πιθανές τιμές του

, δε χρησιμοποιεί καμμιά ιδιότητα του 2010 άλλη από το ότι είναι δοθέν.
Δεν παραβιάζουμε τίποτα από αυτά που έχουν μάθει οι μαθητές. Κάνουμε, ίσως, μια πιο εξεζητημένη χρήση του τύπου, αλλά δεν παραβιάζουμε την εγκυρότητα του τύπου.
Α.Κυριακόπουλος έγραψε:
Τα σχολικά βιβλία αναφέρουν πουθενά ότι ο τύπος της δευτεροβάθμιας εξίσωσης ισχύει και όταν οι συντελεστές είναι συναρτήσεις του x;
Με

εννοείται τον άγνωστο στη δευτεροβάθμια

.
Στη δευτεροβάθμια,

ή (
προσθήκη: και στην

)
για δοθέν

, ο ρόλος του

είναι διαφορετικός- εδώ ο άγνωστος είναι ο

ο οποίος μπορεί κάλλιστα να είναι συνάρτηση των συντελεστών της εξίσωσης κι άρα και του

(και φυσικά είναι).
Άλλωστε, στην παραπομπή που έκανα στο βιβλίο του Arnold φαίνεται ξεκάθαρα η χρήση του τύπου επίλυσης δευτεροβάθμιας εξίσωσης με διακρίνουσα για μια εξίσωση πολύ πιο "πολύπλοκη".
Προσθήκη: Οι μαθητές επίσης μαθαίνουν κι άλλες χρήσης της διακρίνουσας. Μαθαίνουν ( στη Β' ομάδα) να χρησιμοποιούν τη διακρίνουσα για να παραγτοποιούν εκφράσεις του τύπου

ή

.
Φυσικά, εδώ τα

και

έχουν άλλο ρόλο. Ένας εκ των δυο παίζει το ρόλο του αγνώστου

της β' θμιας.
Και κάτι άλλο:
Για να δείξουμε ότι

για κάθε

, τι πειράζει να πάρουμε διακρίνουσα λύνοντας ως προς

κι όχι ως προς

?
Θέλω να πω ότι το

ως γράμμα της αλφαβήτου μπορεί παραδοσιακά να παίζει τον "πρωταγωνιστικό ρόλο" του "αγνώστου", αλλά μπορούμε ανάλογα με το πρόβλημα να τον κάνουμε κομπάρσο, αν θέλουμε κι αν μας επιτρέπεται, χωρίς να
χαλάμε το "σενάριο" που μας μάθανε σχολείο.
Α.Κυριακόπουλος έγραψε:
Από πού θα το ξέρει ένας μαθητής για να το εφαρμόσει; Δυστυχώς οι εξετάσεις έχουν ως «ευαγγέλιο» τα σχολικά βιβλία.
Αν δεν το διδαχθεί, ο *μέσος* μαθητής δε θα το ξέρει. Μπορεί να το αποπειραθεί από μόνος του (μόνη της) και άλλοτε να το κάνει σωστά κι άλλοτε λάθος, ανάλογα με τη δυσκολία ή τη λεπτότητα των μαθηματικών ισχυρισμών που πρέπει να επινοήσει.
Α.Κυριακόπουλος έγραψε:
Ίσως ο τίτλος του μηνύματός μου : « Επειδή δεν πρέπει να περνάνε λανθασμένα μηνύματα» να μην ήταν ο σωστός. Αλλά εκείνο που ήθελα να τονίσω είναι να μην περιμένουμε από τους μαθητές να εφαρμόζουν τύπους που δεν έχουν διδαχθεί. Αλλά αυτό κατά τη γνώμη μου δεν είναι τόσο σοβαρό.
Συμφωνώ σε αυτό. Οι προσδοκίες από τον *μέσο* μαθητή δεν θα έπρεπε να είναι αυτές. Αν και πολλοί μαθητές εδώ μέσα έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά ώριμοι. Αλλά αυτοί είναι πιο πάνω από τον μέσο μαθητή.
Α.Κυριακόπουλος έγραψε:
Άλλωστε θα μπορούσε ένας μαθητής να εφαρμόσει τον τύπο στο πρόχειρο και να μεταφέρει στο καθαρό τα αποτέλεσμα. Το τόνισα μόνο και μόνο για να μη νιώθουν άσχημα οι μαθητές που σκέφτηκαν να εφαρμόσουν το τύπο της δευτεροβάθμιας εξίσωσης, αλλά δεν το έκαναν σκεπτόμενοι ότι δεν έχει αποδειχθεί. Είναι η «επιφάνεια» που είπα και που μερικοί το παρεξήγησαν . Πάντως αν ήμουν βαθμολογητής δεν θα το έπαιρνα λάθος . Η ουσία όμως είναι αυτό που γράφω παρακάτω.
Β. Αν στις σχέσεις υπάρχουν ποσοδείκτες και δεν τους γράφουμε και ούτε τους υπονοούμε, τότε μόνο κατά σύμπτωση δεν θα φθάσουμε σε λανθασμένο συμπέρασμα. Και στη σχέση που καταλήγαμε στο θέμα Δ3 υπήρχε ο ποσοδείκτης « Για κάθε». Έτσι, αν ένας επιμέριζε το « Για κάθε» στις δύο εκφράσεις του f(x), ανεξάρτητα πώς τους βρήκε, θα έκανε μεγάλο λάθος έστω και αν στη συνέχεια απέρριπτε τη μια περίπτωση.
ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΛΕΩ ΕΙΝΑΙ ΛΑΘΟΣ;
Όχι, δεν είναι. Και συμφωνούμε απόλυτα εδώ. Κανείς απ'όσο διάβασα- και τα διάβασα όλα με προσοχή- δεν υποστήριξε το αντίθετο.
Ανεξάρτητα
πως βρήκε τις εκφράσεις για το

, η χρήση του "για κάθε" θέλει πολλή προσοχή. Τονίζω το "ανεξάρτητα".
Α.Κυριακόπουλος έγραψε:
5) Αναρωτιέμαι λοιπόν ποιο είναι το λάθος που έχω κάνει.
[/quote]
Το λάθος σας ήταν ότι για την εύρεση των πιθανών τιμών του

(για δοθέν

) μοιάζει να αφορίσατε τη χρήση της διακρίνουσας ως λαθεμένη. Δεν είναι.
Προσθήκη: Η λύση του Αλέξανδρου είναι σωστότατη, όπως και η λύση όπως παρουσιάστηκε από τον κ. Μαυρογιάννη. Πέρα από το ήθος, τις γνώσεις και την προσωπικότητα τους. Επιστημονικά κι όχι με ιδιαίτερα βαθμολογικά κριτήρια οι λύσεις αυτές είναι απόλυτα σωστές. Αυτό πρέπει να επισημαίνεται. (τέλος προσθήκης)
Το ότι οι μαθητές εν γένει ή κάποιοι (λίγοι φαντάζομαι) συνάδελφοι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή την επιχειρηματολογία σωστά (όπως γράφτηκε), δεν ακυρώνει την ορθότητά της.
Πολλοί συνάδελφοι πολύ πιο έμπειροι από μένα στη διδασκαλία στις σχολικές αίθουσες-
κάποιοι που δημοσίευσαν την άποψη τους εδώ κι άλλοι που επικοινώνησαν μαζί μου τηλεφωνικά ή με προσωπικό μήνυμα- επεσήμαναν πως η χρήση του τύπου εγκυμονεί κινδύνους για το πως θα το χειρισθούν οι μαθητές τους και δήλωσαν την προτίμηση τους στον άλλο τρόπο (για τη εύρεση των πιθανών τιμών, επαναλαμβάνω).
Για να το λένε τόσοι και πιο έμπειροι από μένα με τους μαθητές κάτι ξέρουν.
Πιστεύω πως έπεισα κάποιους από αυτούς για την ισοδυναμία των τρόπων (μέχρι την εύρεση των πιθανών τιμών), αλλά και πάλι μου δήλωσαν την προτίμηση στον άλλον. Κανένα πρόβλημα. Παρά τις προσωπικές προτιμήσεις, η ορθότητα του τύπου επίλυσης δευτεροβάθμιας εξίσωσης παραμένει.
Αγαπητέ κ. Αντώνη,
Κάτι πιο γενικό που δεν αφορά τόσο το συγκεκριμένο ζήτημα:
Στα μαθηματικά, όπως γνωρίζετε πολύ καλύτερα από μένα, συχνά υπάρχουν πολλοί τρόποι για την επίλυση ενός προβλήματος. Κάποιοι τρόποι είναι πιο βραχείς και εξεζητημένοι κι άλλοι πιο μακροσκελείς αλλά ευκολότερα κατανοητοί.
Πολλές φορές, λοιπόν, είναι φυσικό να αποδεχόμαστε ως πιο "σωστό" τον τρόπο που μπορούμε να χειριστούμε και να κατανοήσουμε καλύτερα. Νοιώθουμε πιο ασφαλείς. Είναι προτιμότερο να περπατήσουμε έναν μακρύτερο δρόμο που έχουμε χιλιοπερπατήσει, παρά να επιχειρήσουμε ένα πιο σύντομο που δεν ξέρουμε τις παγίδες του. Κι όταν χρειαστεί να δείξουμε το δρόμο σε άλλους, θεωρούμε πιο σίγουρο να υποδείξουμε τον δρόμο που έχουμε χιλιοπερπατήσει κι όχι τον άλλον που ενδεχομένως να τους οδηγήσει σε παγίδες.
Μου έχει συμβεί πάμπολλες φορές αυτό. Μου έχει τύχει άλλοι (συμφοιτητές, καθηγητές) να προτείνουν ευφυείς προσεγγίσεις σε προβλήματα που αδυνατούσα να τις κάνω γρήγορα κτήμα μου.
(για να μην παρεξηγηθώ, δεν εννοώ ότι η χρήση της διακρίνουσας είναι τέτοιου είδους ευφυής προσέγγιση)
Τις καταλάβαινα, αλλά δεν τις "έννοιωθα" για να τις κάνω "δικές" μου. Και στην επόμενη προσπάθεια επίλυσης παρόμοιων ή αντίστοιχων προβλημάτων αρκετές φορές έπαιρνα το δρόμο που αισθανόμουν πιο ασφαλής.
Αυτό θεωρώ πως με ζημίωσε, διότι έμαθα λιγότερα απ'όσα μπορούσα.
Αλλά δεν πειράζει...συνεχίζουμε.
Με εκτίμηση,
Αχιλλέας