Σελίδα 1 από 1

Τι; Δεν ισχύει το Θ.Μ.Τ.; Αν είναι δυνατόν!

Δημοσιεύτηκε: Τρί Σεπ 26, 2023 9:20 am
από Mihalis_Lambrou
Μία συνάρτηση f:\mathbb R \rightarrow \mathbb R είναι δύο φορές παραγωγίσιμη και υπάρχει \xi τέτοιο ώστε για κάθε a, \, b \in \mathbb R με a\ne b ισχύει

\dfrac {f(b)-f(a)}{b-a} \ne f'(\xi)

α) Βρείτε παράδειγμα τέτοιας συνάρτησης.

β) Δείξτε ότι f''(\xi ) =0.

Re: Τι; Δεν ισχύει το Θ.Μ.Τ.; Αν είναι δυνατόν!

Δημοσιεύτηκε: Τρί Σεπ 26, 2023 12:42 pm
από Ορέστης Λιγνός
Mihalis_Lambrou έγραψε: Τρί Σεπ 26, 2023 9:20 am Μία συνάρτηση f:\mathbb R \rightarrow \mathbb R είναι δύο φορές παραγωγίσιμη και υπάρχει \xi τέτοιο ώστε για κάθε a, \, b \in \mathbb R με a\ne b ισχύει

\dfrac {f(b)-f(a)}{b-a} \ne f'(\xi)

α) Βρείτε παράδειγμα τέτοιας συνάρτησης.

β) Δείξτε ότι f''(\xi ) =0.
α) Η f(x)=x^3. Για \xi=0 είναι f'(\xi)=f'(0)=0 και

\dfrac{f(b)-f(a)}{b-a}=a^2+ab+b^2 >0=f'(\xi),

για κάθε a \neq b, καθώς η ισότητα στην πιο πάνω ανισότητα ισχύει μόνο αν a=b=0, άτοπο.

β) Για κάθε x \in \mathbb{R}, ορίζουμε τη συνάρτηση g_x(t)=\dfrac{f(t)-f(x)}{t-x}-f'(\xi), με t \neq x. Παρατηρούμε αρχικά ότι g_x(t)=g_t(x) για κάθε x \neq t. Η συνάρτηση g_x είναι διαφορετική του μηδενός για κάθε x, και άρα διατηρεί πρόσημο σε καθένα από τα διαστήματα (-\infty, x) και (x,+\infty).

Ισχυρισμός: Η συνάρτηση g_x διατηρεί σταθερό πρόσημο στο πεδίο ορισμού της, για κάθε x.
Απόδειξη: Έστω πως υπάρχει κάποιο k, για το οποίο η συνάρτηση g_k αλλάζει πρόσημο εκατέρωθεν του k. Έστω, χωρίς βλάβη της γενικότητας, ότι η g_k είναι αρνητική στο (-\infty, k) και θετική στο (k,+\infty). Έστω επίσης \ell,m τέτοια ώστε k>\ell>m. Τότε, g_k(\ell)<0 και g_k(m) <0, συνεπώς και g_{\ell} (k) <0 και g_m(k)<0. Αυτό όμως σημαίνει ότι η συνάρτηση g_{\ell} είναι αρνητική στο διάστημα (\ell,+\infty) και ομοίως η συνάρτηση g_m είναι αρνητική στο διάστημα (m, +\infty).

Αφού \ell \in (m, +\infty) και g_m(\ell)<0, άρα g_{\ell} (m) <0, προκύπτει ότι η συνάρτηση g_{\ell} είναι αρνητική σε όλο το πεδίο ορισμού της.

Ομοίως, μπορούμε να αποδείξουμε ότι η συνάρτηση g_s είναι θετική στο πεδίο ορισμού της, για κάθε s>k.

Τώρα όμως, αν θεωρήσουμε \ell<k<s, προκύπτει ότι 0<g_s(\ell)=g_{\ell}(s)<0, άτοπο.

Συνεπώς, η συνάρτηση g_k διατηρεί πρόσημο σε όλο το πεδίο ορισμού της, για κάθε k \blacksquare

Πίσω στο πρόβλημα, από το αποτέλεσμα του Ισχυρισμού προκύπτει ότι

g_a(b)g_a(c)>0 και g_c(a)g_c(d)>0

για κάθε a,b,c,d διαφορετικά μεταξύ τους. Αφού όμως g_a(c)=g_c(a), προκύπτει ότι g_a(b)g_c(d)>0, συνεπώς η συνάρτηση δύο μεταβλητών g(x,y)=\dfrac{f(x)-f(y)}{x-y}-f'(\xi) έχει σταθερό πρόσημο για κάθε x \neq y (αν κάποια από τα a,b,c,d είναι ίσα μεταξύ τους, το ζητούμενο προκύπτει άμεσα από τα παραπάνω).

Τώρα, παρατηρούμε ότι, για κάθε x_0 \in \mathbb{R},

\displaystyle f'(x_0)=\lim_{x \rightarrow x_0} \dfrac{f(x)-f(x_0)}{x-x_0}=\lim_{x \rightarrow x_0} (g(x,x_0)+f'(\xi)) \geq \lim_{x \rightarrow x_0} f'(\xi)=f'(\xi),

συνεπώς η παραγωγίσιμη συνάρτηση f' παρουσιάζει στο \xi ολικό ελάχιστο, άρα από το Θεώρημα Fermat f''(\xi)=0, όπως θέλαμε.

Σημείωση: Μετά από ΠΜ του κ. Δημήτρη (Demetres) διόρθωσα την λύση, με το κόστος των επιπλέων τεχνικών λεπτομερειών... Ίσως υπάρχει κάτι πιο απλό.

Re: Τι; Δεν ισχύει το Θ.Μ.Τ.; Αν είναι δυνατόν!

Δημοσιεύτηκε: Τρί Σεπ 26, 2023 6:48 pm
από Demetres
Αλλιώς για το (β). Η συνάρτηση είναι η ίδια με του Ορέστη αλλά τροποποιημένη ώστε να ορίζεται και να είναι συνεχής παντού.

Αρκεί να δείξουμε ότι η συνάρτηση f'(x) έχει ολικό (άρα και τοπικό) ακρότατο στο \xi. Αν δεν ισχύει αυτό, τότε μπορούμε να βρούμε a,b ώστε f'(a) > f'(\xi) > f'(b).

Ορίζω τώρα τη συνάρτηση

\displaystyle  g_a(x) = \begin{cases} 
\dfrac{f(x) - f(a)}{x-a} - f'(\xi) & x \neq a \\ 
f'(a) -  f'(\xi) & x = a 
\end{cases}

Η g_a είναι παντού συνεχής (στο x=a από την παραγωγισιμότητα της f) με g_a(a) > 0 και g_a(x) \neq 0 για x \neq a. Άρα η g_a είναι παντού θετική. Ομοίως η g_b είναι παντού αρνητική. Αλλά τότε 0 > g_b(a) = g_a(b) > 0, άτοπο.

Re: Τι; Δεν ισχύει το Θ.Μ.Τ.; Αν είναι δυνατόν!

Δημοσιεύτηκε: Τρί Σεπ 26, 2023 9:19 pm
από Mihalis_Lambrou
Στο ίδιο μήκος κύματος, με ελάχιστη παραλλαγή των δύο προηγούμενων λύσεων.

Ορίζουμε g(x)=f(x)-xf'(\xi). H συνάρτηση αυτή είναι 1-1 γιατί αλλιώς θα υπήρχαν a\ne b με g(b)=g(a). Δηλαδή f(b)-bf'(\xi) = f(a)-af'(\xi), ισοδύναμα

\displaystyle{\dfrac {f(b)-f(a)}{b-a}= f'(\xi)}. Άτοπο.

Συνεπώς η g είναι είτε αύξουσα ή φθίνουσα, ή αλλιώς g'(x) \ge 0 για κάθε x, ή η ανάποδη ανισότητα. Ας πούμε, χωρίς βλάβη, ότι ισχύει η πρώτη, οπότε  (f(x)-xf'(\xi))' \ge 0, ισόδύναμα f'(x) \ge f'(\xi). Αυτό σημείναι ότι η f' έχει ολικό ελάχιστο στο \xi, οπότε f'' (\xi)=0, όπως θέλαμε.