socrates έγραψε: Πέμ Μαρ 05, 2020 1:24 am
ΘΕΜΑ 3
Έστω

και

οι δεκαδικές αναπαραστάσεις των θετικών πραγματικών αριθμών

και

Υποθέτουμε ότι

για κάθε

Να δείξετε ότι αν ο

είναι ρητός, τότε και ο

είναι ρητός.
Δύσκολο. Ας κάνω μια προσπάθεια.
Έστω

η δεκαδική αναπαράσταση των ψηφίων ενός δεκαδικού αριθμού και

η δεκαδική αναπαράσταση ακεραίου αριθμού. Θα ασχοληθώ μόνο με κλασματικά μέρη καθώς τα ακέραια μέρη δεν επηρεάζουν τη λύση διότι αν έχω ρητό με αριθμητή μεγαλύτερο του παρονομαστή απλά εκτελώ ευκλείδια διαίρεση και συνεχίζω με το κλασματικό. Θα θεωρήσω δεκαδικούς με άπειρα ψηφία.
Ξεκινάω:
Λήμμα 1: Αν η δεκαδική αναπαράσταση δεκαδικού είναι περιοδική από ένα σημείο και πέρα, τότε αυτός είναι ρητός
Απόδειξη:
1η ειδική περίπτωση:
Θεωρώ τον:

Τότε:

. Άρα

ρητός.
Γενικεύοντας για να αποδείξω το λήμμα:
Θεωρώ τον

Τότε:

άρα

ρητός και το λήμμα απεδείχθη.
Λήμμα 2: Η δεκαδική αναπαράσταση κάθε ρητού είναι περιοδική από ένα σημείο και πέρα (άσκηση στις σημειώσεις του κ.Κοντοκώστα Δημήτρη-αν δεν κάμω λάθος-):
Απόδειξη (edit: αχρείαστη όπως επισημαίνει ο κ.Σταύρος παρακάτω):
Θεωρώ:

,

ώστε:

. Σκεπτόμενος όπως στο Λήμμα 1

.
Τότε η διαφορά

ορίζει ρητό της μορφής

.
Έστω τώρα ρητός

με

και

. Σκοπός μου είναι να αποδείξω ότι γίνεται

. Πράγματι:

καθώς μπορώ να πάρω

ώστε

(πχ

) και η διαφορά

παίρνει κάθε αριθμό από 1 εώς και

.
Ολοκληρώνω το λήμμα θεωρώντας ρητό

με τους ίδους περιορισμούς στον ΜΚΔ με πριν. WLOG

. Τότε

. Το

ως δεν επηρεάζει τη δεκαδική αναπαράσταση. Άρα αν εξαιρέσω τα μηδενικά, ο

έχει ίδια δεκαδική αναπαράσταση με τον

. Άγοντας τον

σε μικρότερο της μονάδας καταλήγω στην αρχή του λήμματος 2 και το ζητούμενο έπεται.
Προχωράω στη λύση.
Το ότι το

είναι ρητός μου δίνει από το Λήμμα 2 ότι από κάποιο σημείο και πέρα τα ψηφία του ορίζουν περιοδική ακολουθία. Αν αποδείξω το ίδιο για τον

, από Λήμμα 1 έχω το ζητούμενο.
Έστω

ο όρος που με εισάγει στην περιοδική ακολουθία (πχ στον

).
Ας είναι

με τον ελάχιστο

.
Εφόσον η ακολουθία των ψηφίων του

είναι περιοδική και άπειρη, μπορώ να αναθεωρήσω ως αρχή της τον

.
Ας είναι

η περίοδος της ακολουθίας, δηλαδή

.
Ορίζω

εκείνη την ακολουθία για την οποία

.
Αν αποδείξω ότι

περιοδική τελείωσα.
Αν

περιττός, τότε άμεσο από την τάξη του

.
Αν

άρτιος:
Θα δείξω την περίπτωση που

.
Τα άλλα ομοίως.

Άρα

άρτιος και έστω

.
Τότε

το οποίο με άγει στην πρώτη περίπτωση. Άρα

περιοδική οπότε

περιοδική και το ζητούμενο έπεται.